Telomeren, methylatie en de drie klokken die in je lichaam blijven doortikken

In je lichaam lopen drie klokken tegelijk.
Niet als metafoor, maar als meetbare biologische processen.

Klok één: telomeren

Aan het uiteinde van elk chromosoom zitten telomeren, beschermende structuren die je DNA stabiliseren. Bij elke celdeling worden ze iets korter. Zodra ze een kritische lengte bereiken, stopt de cel met delen en gaat over in een toestand van senescentie, een soort biologische “pensioenfase”.

Dr. Elizabeth Blackburn won in 2009 de Nobelprijs voor de ontdekking van telomerase, het enzym dat telomeren kan verlengen. Haar onderzoek liet zien dat langdurige stress de activiteit van telomerase aanzienlijk vermindert. Mensen die langdurig onder zware druk staan, zoals intensieve mantelzorgers, vertonen telomeren die overeenkomen met een biologische veroudering van ongeveer tien jaar extra.

Klok één tikt sneller bij stress.

Klok twee: DNA-methylatie

Gedurende je leven worden er kleine chemische groepen, methylgroepen, aan je DNA toegevoegd. Deze aanpassingen beïnvloeden hoe genen zich uitdrukken en veranderen op een opvallend voorspelbare manier met de leeftijd.

Zo voorspelbaar zelfs dat Steve Horvath in 2013 een algoritme publiceerde in Genome Biology dat iemands leeftijd met meer dan 95% nauwkeurigheid kan schatten op basis van de  methylatiepatronen. Dit model staat bekend als de Horvath-klok en die loopt niet altijd synchroon met je kalenderleeftijd.

Bij mensen met chronische ontstekingen ligt deze “epigenetische leeftijd” vaak aanzienlijk hoger dan hun werkelijke leeftijd.

Klok twee versnelt dus bij aanhoudende ontstekingsprocessen.

Klok drie: mitochondriale efficiëntie

Mitochondriën zijn de energiecentrales van je cellen. Ze produceren ATP, de brandstof waarop vrijwel alle cellulaire processen draaien. Naarmate we ouder worden, neemt hun efficiëntie af.

Onderzoek van Douglas Wallace laat zien dat de capaciteit van mitochondriën tussen het 30e en 70e levensjaar bijna kan halveren. Factoren zoals slaaptekort en ontsteking spelen hierin een rol,  maar ook onvoldoende blootstelling aan natuurlijk licht volgens het circadiaanse ritme.

Glen Jeffery van University College London toonde aan dat specifieke frequenties van rood licht de ATP-productie in mitochondriën meetbaar kunnen verhogen.

Klok drie versnelt wanneer het lichaam te weinig van de juiste signalen ontvangt.

Drie klokken, drie snelheden
En alle drie reageren ze op hoe je leeft, elke dag opnieuw.

Wat deze processen zo intrigerend maakt, is dat ze allemaal draaien om signalen.

• Stress beïnvloedt telomeren.
• Ontsteking beïnvloedt methylatie.
• Licht beïnvloedt mitochondriën.

Misschien is veroudering dus geen simpel, lineair verval, maar eerder het opstapelen van verstoorde signalen in je lichaam.

En als dat zo is, opent dat een andere manier van kijken: niet alleen wat er slijt, maar ook wat er te herstellen valt.

Nieuwsgierig naar mogelijkheden om de signalen in je lichaam te ondersteunen? Neem gerust contact op.